Öz
Sonuç:
Self-Care Behaviour ölçeğinin yapılan geçerlik ve güvenirlik analizleri sonucunda Türk toplumu için orta düzeyde güvenilir ve geçerli bir ölçek olduğu saptanmakla birlikte; ölçekte yer alan maddelerin hastaların özbakımları ile ilgili yanlış anlamalara sebep olabileceği ve bu nedenle öz bakım davranışlarını daha geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebilecek Türkçe bir ölçeğin geliştirilmesi önerilmektedir.
Bulgular:
Ölçeğin orijinal değerlerine göre iç tutarlılık analizi için Cronbach’s Alpha değeri 0,675 olarak bulunmuştur. Ayrıca uzman görüşleri sonucunda ilk üç maddenin ters puanlanarak elde edilen Cronbach’s Alpha değeri 0,558’dir.
Yöntem:
Çalışma 1 Şubat 2017 - 30 Ağustos 2017 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinin romatoloji kliniğinde gerçekleştirilmiştir. Dil geçerliliği için ölçek İngilizceden çevrilmiş ve sonra Türkçe’den İngilizceye tekrar çevrilmiştir. Çevrilen ölçeğin maddelerinin geçerliliği için on uzman görüşü alınarak ölçeğe son şekli verilmiş ve sonuç formu 119 hastaya uygulanmıştır.
Amaç:
Romatoid artrit, uzun süreli ilaç tedavisi gerektiren, çeşitli yan etkileri olan, kişinin günlük yaşamını sınırlandırarak kendi kendine bakım eksikliğine neden olabilen kronik bir hastalıktır. Bu nedenle hastaların öz bakım davranışları sistematik bir şekilde belirlenmeli ve buna göre öz bakım davranışları desteklenmelidir. Bu çalışmanın amacı, öz bakım davranışı ölçeğinin Türk romatoid artrit popülasyonunda öz bakım davranışlarını ölçmek için geçerli ve güvenilir bir araç olup olmadığını incelemektir.
Anahtar Kelimeler: Öz bakım, güvenilirlik, geçerlilik, romatoid artrit, romatoloji
Kaynakça
Tan M. Eklem ve Bağ Dokusu Hastalıkları ve Bakım. In: Durna Z, İç Hastalıkları Hemşireliği, editor. İç Hastalıkları Hemşireliği. Istanbul: Akademi Yayıncılık; 2013:503-5.
Hunter TM, Boytsov N, Zhang X, et al. Prevalence of rheumatoid arthritis in the United States adult population in healthcare claims databases, 2004-2014. Rheumatol Int 2017;37:1551-7.
Tuncer T, Gilgil E, Kacar C, et al. Prevalence of rheumatoid arthritis and spondyloarthritis in Turkey: a nationwidestudy. Arch Rheumatol 2018;33:128-36.
Demirel A, Kırnap M. Romatoid artrit tedavisinde geleneksel ve güncel yaklaşimlar. JHS 2010;19:74-84.
The World Health Report 2003. World Healt Organization (WHO) Website [Internet]. Geneva. [cited 4 June 2017 Available from: https://www.who.int/whr/2003/en/whr03_en.pdf
Akbıyık A, Koçak G, Oksel E. Kronik kalp yetmezliği olan hastalarda öz-bakım davranışlarının incelenmesi. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 2016;1:1-8.
Öztürk C, Karataş H. Orem’in öz bakim yetersizlik kurami ve posttravmatik epilepside hemşirelik bakimi. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi 2008;11:85-91.
Tokem Y, Durmaz Akyol A, Argon G. The relationship between disability and self-care agency of Turkish patients with rheumatoid arthritis. J Clin Nurs 2007;16:44-50.
Morowatisharifabad MA, Nadrian H, Mazloomy SS, et al. Utilising the precede model to predict factorsrelatedto self-care behaviours in patients with rheumatoid arthritis in Yazd (Iran). Journal Nursing and Healthcare of Chronic Illness 2010; 2:32-40.
Pincus T, Swearingen C, Wolfe F. Toward a multidimensional health assessment questionnaire (MDHAQ): assessment of advanced activities of daily living and psychological status in the patient-friendly health assessment questionnaire format. Arthritis Rheum 1999;42:2220-30.
Gogus F, Yazici Y, Ozdemir O, et al. Inter-cultural differences in disease impact of rheumatoid arthritis as assessed by multidimensional health assessment questionnaire (MDHAQ). In Annals of the Rheumatic Diseases 2004;63:194.
Baydur H, Eser E. Uygulama: yaşam kalitesi ölçeklerinin psikometrik çözümlenmesi 2006;1:99-123.
Alpar R. (Ed.) Spor, sağlık ve eğitim bilimlerinden örneklerle uygulamalı istatistik ve geçerlilik-güvenirlilik. Ankara: Detay Yayıncılık; 2016;513-57.
Hayran O, Özbek H. (Ed.) Sağlık bilimlerinde araştırma ve istatistik yöntemler. Istanbul. Nobel Tıp Kitabevi; 2017:43-4.
Jenerette CM, Murdaugh C. Testing the theory of self- care management for sickle cell disease. Res Nurs Health 2008;31:355-69.
Orem D. Nursing concepts in practise (6th ed.) St Louis, Mosby; 2001.
Baker C, Stern PN. Finding meaning in chronic illness as the key to self-care. Can J Nurs Res 1993;25:23-36.
Sidani S. Self care. In: Doran D, editors. Nursing outcomes the state of the science. Toronto, Kanada. Jones & Bartlett Learning, LLC;2010:79-124.
Bech B, Primdahl J, Van Tubergen A, et al. 2018 update of the EULAR recommendations for the role of the nurse in the management of chronic inflammatory arthritis. Ann Rheum Dis 2020;79:61-8.
Kordasiabi MC, Akhlaghi M, Baghianimoghadam MH, et al. Self management behaviors in rheumatoid arthritis patients and associated factors in Tehran 2013. Glob J Health Sci 2016;8:156-67.
Nadrian H, Morowatisharifabad MA, Bahmanpour K. Development of a rheumatoid arthritis education program using the PRECEDE_PROCEED model. Health Promot Perspect 2011;1:118-29.
Ebrahimi M, Moghadamnia M, Farmanbar R, Zayeni SH, Kazem Nejad Leili E. Status of self- care ability of patients with Rheumatoid Arthritis. J Holist Nurs Midwifery 2015;25:9-18.
McDonald-Miszczak L, Wister AV. Predicting self-care behaviors among older adults coping with arthritis: A cross-sectional and 1-year longitudinal comparative analysis. J Aging Health 2005;17:836-57.
