Öz
Amaç:
Uyku kalitesi, hayat kalitesinin en önemli belirleyicilerinden biridir. Farklı organ tutulumları ile seyreden sistemik enflamatuvar bir hastalık olan Behçet hastalığında hastaların uyku kalitesi ve bunu etkileyen faktörlerle ilgili yayınlanmış çalışmalar sınırlıdır. Bu çalışmada Behçet hastalarında depresyon, anksiyete ve uyku bozukluklarının belirlenmesi ve uyku kalitesi ile hastalık aktivitesi ve yaşam kalite indeksleri arasındaki ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Sonuç:
Uyku kalitesi Behçet hastalarında sağlıklı populasyonla karşılaştırıldığında daha kötüdür ve yorgunluk, düşük hayat kalitesi ile ilişkilidir. Uykunun hayat kalitesinin önemli bir belirleyicisi olduğu düşünüldüğünde Behçet hastalarının değerlendirme ölçütleri arasında olması önemlidir.
Bulgular:
Behçet hastalarının PUKI skorları sağlıklı kontrole göre anlamlı olarak daha yüksekti (p=0,001). İyi ve kötü uyku kalitesine sahip Behçet hastaları değerlendirildiğinde cinsiyet, eğitim düzeyi, sigara içiciliği, depresyon seviyesi, fibromiyalji ve majör organ tutulumu benzerdir. Klinik özellikler arasında ise sadece aktif genital ülserin varlığı kötü uyku kalitesi ile ilişkili bulunmuştur (p=0,036). Regresyon analizinde Behçet hastalarının ortalama PUKI skoru yaşla, KF-36’nın mental bileşen özeti ve yorgunlukla ilişkili bulunmuştur. Hastalık aktivitesinin uyku kalitesi ile ilişkisi bulunmamakla birlikte yorgunluk, depresyon ve anksiyete ve yaşam kalite ölçütleri ile korelasyonu saptanmıştır (p<0,005).
Yöntem:
Kesitsel çalışmamızda 105 Behçet hastası ve 85 sağlıklı kontrol değerlendirilmiştir. Tüm katılımcılara kısa form (KF-36), sağlık değerlendirme anketi, hastane anksiyete ve depresyon anketi, yorgunluk çok boyutlu değerlendirme anketi, Amerikan Romatoloji Derneği 2010 fibromiyalji kriterleri, uyku kalitesi değerlendirilmesi için Pittsburg uyku kalite indeksi (PUKI), hastalık aktivite değerlendirilmesi için Behçet sendrom aktivite skoru uygulandı.
Anahtar Kelimeler: Behçet hastalığı, depresyon, yorgunluk, uyku kalitesi
Kaynakça
Sakane T, Takeno M, Suzuki N, Inaba G. Behcet’s disease. N Engl J Med 1999;341:1284-91.
Ohno S, Ohguchi M, Hirose S, Matsuda H, Wakisaka A, Aizawa M. Close Association of HLA-Bw51 With Behçet’s Disease. Arch Ophthalmol 1982;100:1455-58.
Stojanovich L. Stress and autoimmunity. Autoimmun Rev 2010;9:A271-6.
Kaneko F, Togachi A, Nomura E, et al. Role of Heat Shock Protein Derived from Streptococcus sanguinis in Behcet?s Disease. J Medical Microbiol Diagnosis 2012;03.
Masoumi M, Tabaraii R, Shakiba S, Shakeri M, Smiley A. Association of lifestyle elements with self-rated wellness and health status in patients with Behcet’s disease. BMC Rheumatol 2020;4:49.
Tascilar NF, Tekin NS, Ankarali H, et al. Sleep disorders in Behcet’s disease, and their relationship with fatigue and quality of life. J Sleep Res 2012;21:281-8.
Taner E, Coşar B, Burhanoğlu S, Calikoğlu E, Onder M, Arikan Z. Depression and anxiety in patients with Behçet’s disease compared with that in patients with psoriasis. Int J Dermatol 2007;46:1118-24.
Lee J, Kim SS, Jeong HJ, et al. Association of sleep quality in Behcet disease with disease activity, depression, and quality of life in Korean population. Korean J Intern Med 2017;32:352-9.
Criteria for diagnosis of Behçet’s disease. International Study Group for Behçet’s Disease. Lancet 19905;335:1078-80.
Yilmaz S, Simsek I, Cinar M, et al. Patient-driven assessment of disease activity in Behçet’s syndrome: cross-cultural adaptation, reliability and validity of the Turkish version of the Behçet’s Syndrome Activity Score. Clin Exp Rheumatol 2013;31(3 Suppl 77):77-83.
Koçyigit H, Aydemir O, Fisek G. Kısa Form-36 (KF-36)’nın Türkçe versiyonunun güvenilirliği ve geçerliliği. İlaç ve Tedavi Dergisi 1999;12:102-6.
Küçükdeveci AA, Sahin H, Ataman S, Griffiths B, Tennant A. Issues in cross-cultural validity: example from the adaptation, reliability, and validity testing of a Turkish version of the Stanford Health Assessment Questionnaire. Arthritis Rheum 2004;51:14-9.
Ware JE Jr, Kosinski M, Bayliss MS, McHorney CA, Rogers WH, Raczek A. Comparison of methods for the scoring and statistical analysis of SF-36 health profile and summary measures: summary of results from the Medical Outcomes Study. Med Care 1995;33(4 Suppl):AS264-79.
Bruce B, Fries JF. The Health Assessment Questionnaire (HAQ). Clin Exp Rheumatol 2005;23(Suppl 39):S14-8.
Multidimensional Assessment of Fatigue (MAF) User’s Guide. . University of Washington. 2010;(updated 2012; cited 2012 13/1).
Aydemir O. Hastane anksiyete ve depresyon ölçeği Türkçe formunun geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Turk Psikiyatri Derg 1997;8:280-7.
Zigmond AS, Snaith RP. The hospital anxiety and depression scale. Acta Psychiatr Scand 1983;67:361-70.
Wolfe F, Clauw DJ, Fitzcharles MA, et al. The American College of Rheumatology preliminary diagnostic criteria for fibromyalgia and measurement of symptom severity. Arthritis Care Res (Hoboken) 2010;62:600-10.
Buysse DJ, Reynolds CF, Monk TH, Hoch CC, Yeager AL, Kupfer DJ. Quantification of subjective sleep quality in healthy elderly men and women using the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI). Sleep 1991;14:331-8.
Agargün MY, Kara H, Anlar O. The Validity and Reliability of the Pittsburgh Sleep Quality Index. Turk Psikiyatri Derg 1996;7:107-15.
Koca I, Savas E, Ozturk ZA, et al. The relationship between disease activity and depression and sleep quality in Behcet’s disease patients. Clin Rheumatol 2015;34:1259-63.
Yazmalar L, Batmaz I, Mustafa A. et al. Sleep quality in patients with Behcet’s disease. Int J Rheum Dis 2014;20:2062-9.
Senusi AA, Liu J, Bevec D, et al. Why are Behçet’s disease patients always exhausted? Clin Exp Rheumatol 2018;36(6 Suppl 115):53-2.
Ayar K, Okmen BM, Altan L, Ozturk EK. Central sensitization and its relationship with health profile in Behcet’s disease. Mod Rheumatol 2021;31:474-80.
Toprak M, Erden M, Alpayci M, et al. The frequency and effect of fibromyalgia in patients with Behcet’s disease. Turk J Phys Med Rehabil 2017;63:160-4.
Jobanputra C, Richey RH, Nair J, Moots RJ, Goebel A. Fibromyalgia in Behçet’s disease: a narrative review. Br J Pain 2017;11:97-101.
Melikoglu MA, Melikoglu M. The relationship between disease activity and depression in patients with Behcet disease and rheumatoid arthritis. Rheumatol Int 2010;30:941-6.
Koptagel-Ilal G, Tuncer O, Enbiyaoglu G, Bayramoğlu Z. A Psychosomatic İnvestigation of Behçet’s Disease. Psychother Psychosom 1983;40:263-71.
Buyuktas D, Hatemi G, Yuksel-Findikoglu S, Ugurlu S, Yazici H, Yurdakul S. Fatigue is correlated with disease activity but not with the type of organ involvement in Behçet’s syndrome: a comparative clinical survey. Clin Exp Rheumatol 2015;33(6 Suppl 94):S107-12.
Ilhan B, Can M, Alibaz-Oner F, et al. Fatigue in patients with Behçet’s syndrome: relationship with quality of life, depression, anxiety, disability and disease activity. Int J Rheum Dis 2018;21:2139-45.
