Öz
Amaç
Romatoid artritli (RA) yaşlı hastalarda uyku ilişkili problemlere sık rastlanmaktadır. Bu çalışmanın amacı, yaşlı RA hastalarında kötü uyku kalitesine katkıda bulunan faktörleri belirlemek ve uyku kalitesiyle yaşam kaliteleri arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir.
Yöntem
Bu kesitsel çalışmaya Mayıs ve Eylül 2024 arasında ayaktan bir üçüncü basamak romatoloji polikliniğinde değerlendirilen ≥65 yaş RA hastaları dahil edildi. Uyku kalitesi Pittsburgh Uyku Kalitesi indeksi (PSQI), RA hastalık aktivitesi hastalık aktivite skoru 28-C-reaktif protein (DAS28-CRP) ve yaşam kalitesi European Organization for Research and Treatment of Cancer Quality of Life Questionnaire Core 30 ölçeği ile değerlendirildi. Kötü uyku kalitesiyle ilişkili faktörleri belirlemek için çok değişkenli regresyon analizi kullanıldı.
Bulgular
Çalışmaya ortalama yaşı 70,8 (±4,9) ve %59,8’i (n=46) kadın olan toplam 77 yaşlı RA hastası dahil edildi. Ortanca DAS28-CRP skoru 4,3’tü ve hastaların %75,3’ü remisyonda değildi. Hastaların %50,65’i kötü uyku kalitesine (PSQI >5) sahipti. Çok değişkenli analizde, ≥75 yaş [risk oranı (RO)=8,23, %95 güven aralığı (GA) (1,51-44,77), p=0,015], bekar olmak [RO=4,63, %95 GA (1,17-18,36), p=0,029], aktif RA [RO=5,65, %95 GA (1,44-19,99), p=0,035] ve depresyon [RO=5,04, %95 GA (1,17-21,73), p=0,030] kötü uyku kalitesiyle ilişkili olarak bulunmuştur. Fiziksel, duygusal ve rol fonksiyon skorları ile yorgunluk, ağrı ve insomnia semptomları kötü uyku kalitesine sahip grupta daha kötü düzeyde izlenmiştir.
Sonuç
Sonuçlarımız, yaşlı RA hastalarında uyku bozukluklarının yönetiminin önemini ortaya koymaktadır. Uyku sorunları, artan hastalık aktivitesi ve psikososyal durumla yakından bağlantılı olup, bu faktörlerin hasta değerlendirmelerinde dikkate alınması hem uyku kalitesini hem de genel yaşam kalitesini olumlu yönde etkileyebilir.
Anahtar Kelimeler: Romatoid artrit, uyku kalitesi, yaşam kalitesi, hastalık aktivitesi, yaşlı hastalar
Kaynakça
Sun Y, Liu J, Xin L, et al. Factors influencing the Sharp score of 1057 patients with rheumatoid arthritis and anemia: a retrospective study. J Int Med Res. 2022;50:03000605221088560.
Bozzalla-Cassione E, Grignaschi S, Xoxi B, et al. Insights into the concept of rheumatoid arthritis flare. J Front Med (Lausanne). 2022;9:852220.
Grabovac I, Haider S, Berner C, et al. Sleep quality in patients with rheumatoid arthritis and associations with pain, disability, disease duration, and activity. J Clin Med. 2018;7:336.
Irwin MR, Straub RH, Smith MT. Heat of the night: sleep disturbance activates inflammatory mechanisms and induces pain in rheumatoid arthritis. Nat Rev Rheumatol. 2023;19:545-59.
Ucar U, Duruoz MT. Assessment of sleep quality in patients with rheumatoid arthritis. Paper presented at: 2012 ACR/ARHP Annual Meeting.
Salih A, Gray R, Mills K, Webley M. A clinical, serological and neurophysiological study of restless legs syndrome in rheumatoid arthritis. Br J Rheumatol. 1994;33:60-3.
Juárez-Rojop IE, Fresán A, Genis-Mendoza AD, et al. Prevalence of poor sleep quality and associated factors in individuals with rheumatoid arthritis: a cross-sectional study. Medicina (Kaunas). 2023;59:1633.
Lee YC, Chibnik LB, Lu B, et al. The relationship between disease activity, sleep, psychiatric distress and pain sensitivity in rheumatoid arthritis: a cross-sectional study. Arthritis Res Ther. 2009;11:R160.
Cakirbay H, Bilici M, Kavaçi O, et al. Sleep quality and immune functions in rheumatoid arthritis patients with and without major depression. Int J Neurosci. 2004;114:245-56.
Cole JL. Steroid-induced sleep disturbance and delirium: a focused review for critically ill patients. Fed Pract. 2020;37:260.
Ditmer M, Gabryelska A, Turkiewicz S, Białasiewicz P, Małecka-Wojciesko E, Sochal M. Sleep problems in chronic inflammatory diseases: prevalence, treatment, and new perspectives: a narrative review. J Clin Med. 2021;11:67.
Kay J, Upchurch KS. ACR/EULAR 2010 rheumatoid arthritis classification criteria. Rheumatology (Oxford). 2012;51(Suppl 6):vi5-9.
Canhão H, Rodrigues AM, Gregório MJ, et al. Common evaluations of disease activity in rheumatoid arthritis reach discordant classifications across different populations. Front Med (Lausanne). 2018;5:40.
Buysse D. The Pittsburgh sleep quality index: a new instrument for psychiatric practice and research. Psychiatry Res. 1989;28:193-213.
Charlson ME, Pompei P, Ales KL, MacKenzie CR. A new method of classifying prognostic comorbidity in longitudinal studies: development and validation. J Chronic Dis. 1987;40:373-83.
Masnoon N, Shakib S, Kalisch-Ellett L, Caughey GE. What is polypharmacy? A systematic review of definitions. BMC Geriatr. 2017;17:1-10.
Katz S. The index of ADL: a standardized measure of biological and psychosocial function. JAMA. 1963;185:914-9.
Lawton MP, Brody EM. Assessment of older people: self-maintaining and instrumental activities of daily living. Gerontologist. 1969;9:179-86.
Gallagher EJ, Liebman M, Bijur PE. Prospective validation of clinically important changes in pain severity measured on a visual analog scale. Ann Emerg Med. 2001;38:633-8.
Ja Y. Development and validation of a geriatric depression screening scale; a preliminary report. J Psychiatr Res. 1983;39:37-49.
Spitzer RL, Kroenke K, Williams JB, Löwe B. A brief measure for assessing generalized anxiety disorder: the GAD-7. Arch Intern Med. 2006;166:1092-7.
Brahem M, Chebil A, Abid H, et al. Sleep disorders in rheumatoid arthritis patients. The Egyptian Rheumatologist. 2024;46:107-11.
Azzam AI. The impact of sleep problems on rheumatoid arthritis disease activity. Sleep Med Res. 2024;15:106-12.
McBeth J, Dixon WG, Moore SM, et al. Sleep disturbance and quality of life in rheumatoid arthritis: prospective mHealth study. J Med Internet Res. 2022;24:e32825.
Wright GE, Parker JC, Smarr KL, Johnson JC, Hewett JE, Walker SE. Age, depressive symptoms, and rheumatoid arthritis. Arthritis Rheum. 1998;41:298-305.
Fakra E, Marotte H. Rheumatoid arthritis and depression. Joint Bone Spine. 2021;88:105200.
Nutt D, Wilson S, Paterson L. Sleep disorders as core symptoms of depression. Dialogues Clin Neuroscience. 2008;10:329-36.
Myers BL, Badia P. Changes in circadian rhythms and sleep quality with aging: mechanisms and interventions. Neurosci Biobehav Rev. 1995;19:553-71.
Bulut SD. Yaşlılarda uyku bozuklukları ve tedavisi. Turkiye Klinikleri Psychiatry-Special Topics. 2016;9:33-41.
Gamsizkan Z, Aslan S. Birinci basamakta insomnia sıklığı ve ilişkili inanç ve tutumların değerlendirilmesi. JCBPR. 2014;3:156-61.
Algın D, Akdağ G, Erdinç O. Kaliteli uyku ve uyku bozuklukları Quality sleep and sleep disorders. Osmangazi Tıp Dergisi. 2016;38:29-34.
