Öz
Amaç
Bu çalışmanın amacı, sistemik lupus eritematozus (SLE) hastalarında yaşa bağlı demografik, klinik ve tedavi özelliklerindeki farklılıkları değerlendirmek ve hastalık başlangıç yaşına göre prognozu incelemektir.
Yöntem
2012 Sistemik Lupus Uluslararası İşbirliği Klinikleri (SLICC) kriterlerini karşılayan SLE tanılı hastalar retrospektif olarak değerlendirildi. Hastalar, hastalık başlangıç yaşlarına göre yetişkin başlangıçlı (18-49 yaş) ve geç başlangıçlı (≥50 yaş) olmak üzere sınıflandırıldı. Yetişkin ve geç başlangıçlı grupların demografik, klinik, laboratuvar özellikleri ve sonuçları karşılaştırıldı. Hastalığa bağlı hasar, SLICC/Amerikan Romatoloji Koleji hasar indeksi (SDI) ile değerlendirildi. Yaşın mortalite üzerindeki etkisini incelemek için, sonuçla nedensel ilişkili değişkenlerin dahil edildiği Cox regresyon analizi uygulandı.
Bulgular
Toplam 519 hastanın %88,1’i kadın olup, ortalama tanı yaşı 36,6 yıl olarak belirlendi. Hastaların %82,3’ü yetişkin başlangıçlı, %17,7’si ise geç başlangıçlı SLE grubundaydı. Nörolojik tutulum yetişkin başlangıçlı SLE’de daha sık görüldü (%25,8’e karşı %16,3), aynı şekilde renal tutulum da daha yüksekti (%41,1’e karşı %26,1). Anti-ribonükleoprotein antikorları yetişkin başlangıçlı grupta daha yaygındı (%24,7’ye karşı %7,1, p<0,001). Hasar birikimi %40,3 hastada gözlenmiş olup, gruplar arasında SDI skorlarında anlamlı bir fark bulunmadı. Ortalama 9,2 yıllık takip süresi sonunda, hastaların %10,8’i hayatını kaybetti ve geç başlangıçlı SLE grubunda mortalite oranı daha yüksekti (%20,7’ye karşı %8,7, p=0,001). Cox regresyon analizi, SLE başlangıç yaşının bağımsız olarak artmış mortalite ile ilişkili olduğunu gösterdi (risk oranı: 1,09, %95 güven aralığı: 1,06-1,11, p<0,001).
Sonuç
Bu çalışmada, SLE başlangıç yaşı, klinik özellikler ve prognoz üzerinde farklılıklarla ilişkili olarak bulunmuştur. Geç başlangıçlı SLE hastalarında yüksek mortalite gözlenmiş olup, bu sonuç yaşa özgü yaklaşımların gerekliliğini vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Sistemik lupus eritematozus, hastalık başlangıç yaşı, hasar, mortalite
Kaynakça
Hoi A, Igel T, Mok CC, Arnaud L. Systemic lupus erythematosus. Lancet. 2024;403:2326-38.
Brunner HI, Gladman DD, Ibañez D, Urowitz MD, Silverman ED. Difference in disease features between childhood-onset and adult-onset systemic lupus erythematosus. Arthritis Rheum. 2008;58:556-62.
Lalani S, Pope J, de Leon F, Peschken C. Clinical features and prognosis of late-onset systemic lupus erythematosus: results from the 1000 faces of lupus study. J Rheumatol. 2010;37:38-44.
Catoggio LJ, Soriano ER, Imamura PM, et al. Late-onset systemic lupus erythematosus in latin americans: a distinct subgroup? Lupus. 2015;24:788-95.
Merola JF, Bermas B, Lu B, et al. Clinical manifestations and survival among adults with (SLE) according to age at diagnosis. Lupus. 2014;23:778-84.
Artim-Esen B, Şahin S, Çene E, et al. Comparison of disease characteristics, organ damage, and survival in patients with juvenile-onset and adult-onset systemic lupus erythematosus in a combined cohort from 2 tertiary centers in turkey. J Rheumatol. 2017;44:619-25.
Aljohani R, Gladman DD, Su J, Urowitz MB. Disease evolution in late-onset and early-onset systemic lupus erythematosus. Lupus. 2017;26:1190-6.
Petri M, Orbai AM, Alarcón GS, et al. Derivation and validation of the systemic lupus international collaborating clinics classification criteria for systemic lupus erythematosus. Arthritis Rheum. 2012;64:2677-86.
The American College of Rheumatology nomenclature and case definitions for neuropsychiatric lupus syndromes. Arthritis Rheum. 1999;42:599-608.
Gladman D, Ginzler E, Goldsmith C, et al. The development and initial validation of the systemic lupus international collaborating clinics/american college of rheumatology damage index for systemic lupus erythematosus. Arthritis Rheum. 1996;39:363-9.
Riveros Frutos A, Holgado S, Sanvisens Bergé A, et al. Late-onset versus early-onset systemic lupus: Characteristics and outcome in a national multicentre register (relesser). Rheumatology (Oxford). 2021;60:1793-803.
Adeogun G, Camai A, Suh A, Wheless L, Barnado A. Comparison of late-onset and non-late-onset systemic lupus erythematosus individuals in a real-world electronic health record cohort. Lupus. 2024;33:525-31.
Pamuk ON, Raza AA, Hasni S. Neuropsychiatric lupus in late- and early-onset systemic lupus erythematosus patients: a systematic review and meta-analysis. Rheumatology (Oxford). 2024;63:8-15.
Sato T, Fujii T, Yokoyama T, et al. Anti-u1 rnp antibodies in cerebrospinal fluid are associated with central neuropsychiatric manifestations in systemic lupus erythematosus and mixed connective tissue disease. Arthritis Rheum. 2010;62:3730-40.
Katsumata Y, Kawaguchi Y, Baba S, et al. Serum antibodies against the 70k polypeptides of the U1 ribonucleoprotein complex are associated with psychiatric syndromes in systemic lupus erythematosus: a retrospective study. Mod Rheumatol. 2013;23:71-80.
Murimi-Worstell IB, Lin DH, Nab H, et al. Association between organ damage and mortality in systemic lupus erythematosus: a systematic review and meta-analysis. BMJ Open. 2020;10:e031850.
Tselios K, Gladman DD, Sheane BJ, Su J, Urowitz M. All-cause, cause-specific and age-specific standardised mortality ratios of patients with systemic lupus erythematosus in Ontario, Canada over 43 years (1971-2013). Ann Rheum Dis. 2019;78:802-6.
Segura BT, Bernstein BS, McDonnell T, et al. Damage accrual and mortality over long-term follow-up in 300 patients with systemic lupus erythematosus in a multi-ethnic British cohort. Rheumatology (Oxford). 2020;59:524-33.
Bruce IN, O’Keeffe AG, Farewell V, et al. Factors associated with damage accrual in patients with systemic lupus erythematosus: results from the systemic lupus international collaborating clinics (slicc) inception cohort. Ann Rheum Dis. 2015;74:1706-13.
Al Sawah S, Zhang X, Zhu B, et al. Effect of corticosteroid use by dose on the risk of developing organ damage over time in systemic lupus erythematosus-the hopkins lupus cohort. Lupus Sci Med. 2015;2:e000066.
Cervera R, Doria A, Amoura Z, et al. Patterns of systemic lupus erythematosus expression in Europe. Autoimmun Rev. 2014;13:621-9.
