Öz
Amaç
Romatoid artrit (RA), genellikle periferik eklemleri etkileyen, enflamatuvar, kronik ve ilerleyici bir hastalıktır. Prevalansı dünya genelinde %0,25 ile %1 arasında değişmekte olup, kadınlar erkeklere göre 2-3 kat daha fazla etkilenmektedir. RA, önemli fiziksel ve duygusal engellerle ilişkilidir ve yaşam kalitesinde azalmaya yol açarak yüksek sosyoekonomik yük oluşturur. Erken tedavi edilmezse geri dönüşümsüz hasarlara neden olabilir. Bu çalışma, RA hastalarında hastalık aktivitesi, ağrı, psikolojik durum ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Yöntem
Bu kesitsel çalışma, 2010 Amerikan Romatoloji Koleji/Romatizmaya Karşı Avrupa Birliği tanı kriterlerine göre RA tanısı almış 64 hastayı içermektedir. Hastalık aktivitesi, hastalık aktivite skoru-28 ile, ağrı ise görsel analog ölçeği (GAÖ) ile ölçüldü. Yaşam kalitesi değerlendirilmesi için kısa form-12 (SF-12) ile hem fiziksel bileşen özeti (PCS) hem de zihinsel bileşen özeti (MCS) elde edildi. Hastalar hastalık aktivitelerine göre gruplandırarak tedavi ve hastalık yanıtlarının yaşam kalitesine etkileri analiz edildi.
Bulgular
Katılımcıların ortalama yaşı 57,5 yıl (minimum: 22, maksimum: 82) olup, hastaların %76,6’sı kadındı ve %23,4’ü erkekti. Hastaların çoğu (%71,9) hastalığı modifiye eden ajanlar kullanırken, %18,8’i biyolojik tedavi alıyordu. Yaşam kalitesi, SF-12 ile değerlendirildiğinde, orta ve yüksek hastalık aktivitesine sahip hastalarda (p<0,001) fiziksel ve zihinsel sağlık skorları anlamlı derecede düşük bulundu. GAÖ ile ölçülen ağrı, hastalık aktivitesi yüksek olan hastalarda belirgin şekilde daha yüksekti (p<0,001). Psikolojik durum, ağrı ve genel yaşam kalitesi ile güçlü bir şekilde ilişkiliydi (p<0,001).
Sonuç
Çalışmamız, RA hastalarının yaşam kalitesini iyileştirmede ağrı yönetimi ve psikolojik desteğin kritik bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Sonuçlar, hastalık aktivitesinin yalnızca fiziksel semptomların kontrol altına alınmasıyla iyileşemeyeceğini, bütüncül bir tedavi yaklaşımının gerektiğini vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Romatoid artrit, yaşam kalitesi, hastalık aktivitesi, SF-12, VAS
Kaynakça
Martinec R, Pinjatela R, Balen D. Quality of life in patients with rheumatoid arthritis - a preliminary study. Acta Clin Croat. 2019;58:157-66.
Finckh A, Gilbert B, Hodkinson B, et al. Global epidemiology of rheumatoid arthritis. Nat Rev Rheumatol. 2022;18:591-602.
Di Matteo A, Bathon JM, Emery P. Rheumatoid arthritis. Lancet. 2023;402:2019-33.
Aletaha D, Smolen JS. Diagnosis and management of rheumatoid arthritis: a review. JAMA. 2018;320:1360-72.
Salaffi F, Carotti M, Gasparini S, Intorcia M, Grassi W. The health-related quality of life in rheumatoid arthritis, ankylosing spondylitis, and psoriatic arthritis: a comparison with a selected sample of healthy people. Health Qual Life Outcomes. 2009;7:25.
Hendrikx J, de Jonge MJ, Fransen J, Kievit W, van Riel PL. Systematic review of patient-reported outcome measures (PROMs) for assessing disease activity in rheumatoid arthritis. RMD Open. 2016;2:e000202.
Lin Y, Yu Y, Zeng J, Zhao X, Wan C. Comparing the reliability and validity of the SF-36 and SF-12 in measuring quality of life among adolescents in China: a large sample cross-sectional study. Health Qual Life Outcomes. 2020;18:360.
England BR, Tiong BK, Bergman MJ, et al. 2019 update of the American College of Rheumatology recommended rheumatoid arthritis disease activity measures. Arthritis Care Res (Hoboken). 2019;71:1540-55.
Rosa-Gonçalves D, Bernardes M, Costa L. Quality of life and functional capacity in patients with rheumatoid arthritis - cross-sectional study. Reumatol Clin (Engl Ed). 2018;14:360-6. English, Spanish.
Cruz-Castillo Y, Montero N, Salazar-Ponce R, Villacís-Tamayo R. Quality of life in ecuadorian patients with rheumatoid arthritis: a cross-sectional study. Reumatol Clin (Engl Ed). 2019;15:296-300. English, Spanish.
Lee DMWM. Rheumatoid arthritis. Lancet. 2001;358:903-11.
Berthelot J-M, De Bandt M, Morel J, et al. A tool to identify recent or present rheumatoid arthritis flare from both patient and physician perspectives: the ‘FLARE’instrument. Ann Rheum Dis. 2012;71:1110-6.
Ware JE, Kosinski M, Keller SD. A 12-item short-form health survey: construction of scales and preliminary tests of reliability and validity. Med Care. 1996;34:220-33.
Riddle DL, Lee KT, Stratford PW. Use of SF-36 and SF-12 health status measures: a quantitative comparison for groups versus individual patients. Med Care. 2001;39:867-78.
Kiely JM, Brasel KJ, Guse CE, Weigelt JA. Correlation of SF-12 and SF-36 in a trauma population. J Surg Res. 2006;132:214-8.
Hurst N, Ruta D, Kind P. Comparison of the MOS short form-12 (SF12) health status questionnaire with the SF36 in patients with rheumatoid arthritis. Br J Rheumatol. 1998;37:862-9.
Dritsaki M, Petrou S, Williams M, Lamb SE. An empirical evaluation of the SF-12, SF-6D, EQ-5D and Michigan Hand Outcome Questionnaire in patients with rheumatoid arthritis of the hand. Health Qual Life Outcomes. 2017;15:20.
Hassen N, Moolooghy K, Kopec J, Xie H, Khan KM, Lacaille D. Determinants of health-related quality of life in adults living with rheumatoid arthritis: a systematic review. Semin Arthritis Rheum. 2025;73:152717.
