Öz
Amaç
Ataksız dönemdeki C-reaktif protein (CRP) ve serum amiloid A (SAA), ailevi Akdeniz ateşi (AAA) hastalarında subklinik enflamasyonun güvenilir belirteçleri arasındadır. Bu çalışmada farklı genetik varyantlar taşıyan ve farklı yöntemlerle tedavi edilen AAA hastalarında ataksız dönemdeki akut faz reaktanlarını ve subklinik enflamasyonu karşılaştırmayı amaçladık.
Yöntem
Hastaların en az 2 haftadır semptomsuz olduğu dönemlerde bakılan CRP ve SAA düzeyleri kaydedilerek ataksız dönemdeki medyan CRP ve SAA değerleri hesaplanmıştır. “Subklinik enflamasyon,” “ataksız dönemde medyan CRP’nin >10 mg/L olması veya medyan SAA’nın >10 mg/L olması şeklinde tanımlanmıştır. Hastalar MEFV varyantlarına göre (iki, bir ya da sıfır 10. ekzon varyantı olan hastalar) ve tedavilerine göre (yalnızça kolşisin alanlar veya kolşisin+interlökin 1 inhibitörü alanlar) şeklinde sınıflandırılmıştır.
Bulgular
Yetmiş altı hastada iki 10. ekzon varyantı, 79 hastada bir 10. ekzon varyantı, 17 hastadaysa 10. ekzon dışı varyantlar mevcuttu. Hastaların çoğu yalnızca kolşisin (n=155), 17 hasta ise kolşisin+interlökin 1 inhibitörü kullanmaktaydı. Ataksız dönem CRP, SAA ve subklinik enflamasyon oranı iki 10. ekzon varyantı taşıyan hastalarda anlamlı olarak daha yüksekti. Kombinasyon tedavisi alan hastalarda ataksız dönem CRP ve SAA, yalnızca kolşisin kullananlara göre daha yüksekti. CRP ve SAA arasında güçlü korelasyon mevcuttu.
Sonuç
İki 10. ekzon varyantlı hastalardaki daha yüksek ataksız dönem akut faz reaktanı düzeyleri ve subklinik inflamasyon oranı, 10. ekzon varyantlarının patojenitesini yansıtmaktadır. Kolşisin+interlökin 1 inhibitörü alan hastalarda ataksız dönem akut faz reaktanlarının daha yüksek olması bu hastaların daha yoğun enflamasyon yükünü ve daha ağır klinik özelliklerini ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler: C-reaktif protein, ailevi Akdeniz ateşi, serum amiloid A, subklinik inflamasyon
Kaynakça
Yaşar Bilge Ş, Sarı İ, Solmaz D, et al. The distribution of MEFV mutations in Turkish FMF patients: multicenter study representing results of Anatolia. Turk J Med Sci 2019;49:472-7.
Chirita D, Bronnec P, Magnotti F, et al. Mutations in the B30.2 and the central helical scaffold domains of pyrin differentially affect inflammasome activation. Cell Death Dis. 2023;14:213.
Jamilloux Y, Lefeuvre L, Magnotti F, et al. Familial Mediterranean fever mutations are hypermorphic mutations that specifically decrease the activation threshold of the Pyrin inflammasome. Rheumatology (Oxford). 2018;57:100-11.
Yalçinkaya F, Cakar N, Acar B, et al. The value of the levels of acute phase reactants for the prediction of familial Mediterranean fever associated amyloidosis: a case control study. Rheumatol Int. 2007;27:517-22.
Duzova A, Bakkaloglu A, Besbas N, et al. Role of A-SAA in monitoring subclinical inflammation and in colchicine dosage in familial Mediterranean fever. Clin Exp Rheumatol. 2003;21:509-14.
Ben-Zvi I, Livneh A. Chronic inflammation in FMF: markers, risk factors, outcomes and therapy. Nat Rev Rheumatol. 2011;7:105-12.
Kukuy OL, Beckerman P, Dinour D, Ben-Zvi I, Livneh A. Amyloid storm: acute kidney injury and massive proteinuria, rapidly progressing to end-stage kidney disease in AA amyloidosis of familial Mediterranean fever. Rheumatology (Oxford). 2021;60:3235-42.
Maggio MC, Corsello G. FMF is not always “fever”: from clinical presentation to “treat to target”. Ital J Pediatr. 2020;46:7.
Tufan A, Lachmann HJ. Familial Mediterranean fever, from pathogenesis to treatment: a contemporary review. Turk J Med Sci. 2020;50:1591-610.
Atalar E, Doğan İ, Gök K, et al. The effectiveness of anti-interleukin-1 therapy on subclinical inflammation parameters during the attack-free period in familial Mediterranean fever patients: a case-control study. Turk J Med Sci. 2022;52:522-3.
Ozen S, Ben-Cherit E, Foeldvari I, et al Long-term efficacy and safety of canakinumab in patients with colchicine-resistant familial Mediterranean fever: results from the randomised phase III CLUSTER trial. Ann Rheum Dis. 2020;79:1362-9.
Kisaoglu H, Baba O, Kalyoncu M. Genotype-Phenotype associations of children with familial Mediterranean fever in a cohort consisting of M694V mutation and implications for colchicine-resistant disease. J Clin Rheumatol. 2023;29:207-13.
Arakelov G, Arakelov V, Nazaryan K. Complex formation dynamics of native and mutated pyrin’s B30.2 domain with caspase-1. Proteins. 2018;86:676-83.
Van Gorp H, Huang L, Saavedra P, et al. Blood-based test for diagnosis and functional subtyping of familial Mediterranean fever. Ann Rheum Dis. 2020;79:960-8.
Öztürk K, Coşkuner T, Baglan E, et al. Real-life data from the largest pediatric familial Mediterranean fever cohort. Front Pediatr. 2022;9:805919.
Inal A, Yilmaz M, Kendirli SG, Altintas DU, Karakoc GB. The clinical and genetical features of 124 children with familial Mediterranean fever: experience of a single tertiary center. Rheumatol Int. 2009;29:1279-85.
Kelesoglu FM, Aygun E, Okumus NK, et al. Evaluation of subclinical inflammation in familial Mediterranean fever patients: relations with mutation types and attack status: a retrospective study. Clin Rheumatol. 2016;35:2757-63.
Adıgüzel Dundar H, Türkuçar S, Açarı C, Altuğ Gücenmez Ö, Makay B, Ünsal E. Is there any difference between M694V heterozygote and non-exon 10 mutations on symptoms onset and response to colchicine treatment? Pam Med J 2024;17:550-9.
Touitou I. The spectrum of familial Mediterranean fever (FMF) mutations. Eur J Hum Genet. 2001;9:473-83.
Lofty HM, Marzouk H, Farag Y, et al. Serum amyloid A level in Egyptian children with familial Mediterranean fever. Int J Rheumatol. 2016;2016:7354018.
Duşunsel R, Dursun I, Gündüz Z, Poyrazoğlu MH, Gürgöze MK, Dundar M. Genotype-phenotype correlation in children with familial Mediterranean fever in a Turkish population. Pediatr Int. 2008;50:208-12.
Kisla Ekinci RM, Balci S, Dogruel D, Altintas DU, Yilmaz M. Twenty-year experience of a single referral center on pediatric familial Mediterranean fever: what has changed over the last decade? J Clin Rheumatol. 2021;27:18-24.
Ugurlu S, Ergezen B, Egeli BH, Selvi O, Ozdogan H. Anakinra treatment in patients with familial Mediterranean fever: a single-centre experience. Rheumatology (Oxford). 2021;60(5):2327-32.
Babaoglu H, Armagan B, Bodakci E, et al. Predictors of persistent inflammation in familial Mediterranean fever and association with damage. Rheumatology (Oxford). 2021;60:333-9.
Kavrul Kayaalp G, Sozeri B, Sönmez HE, et al; PeRA-Research Group. Adherence to best practice consensus guidelines for familial Mediterranean fever: a modified Delphi study among paediatric rheumatologists in Turkey. Rheumatol Int. 2022;42:87-94.
Siligato R, Gembillo G, Calabrese V, Conti G, Santoro D. Amyloidosis and glomerular diseases in familial Mediterranean fever. Medicina (Kaunas). 2021;57:1049.
Çakan M, Karadağ ŞG, Tanatar A, Sönmez HE, Ayaz NA. The value of serum amyloid A levels in familial Mediterranean fever to identify occult inflammation during asymptomatic periods. J Clin Rheumatol. 2021;27:1-4.
