Öz
Amaç
Bu çalışmada, ankilozan spondilit (AS) ve Behçet hastalığı (BH) olan erkeklerde babalık planlaması, babalıkla ilişkili kaygılar ve paternal ilaç kullanımına ilişkin farkındalığın değerlendirilmesi; ayrıca hastalık aktivitesi, anksiyete ve depresif belirtiler dahil olmak üzere bu kaygılarla ilişkili faktörlerin araştırılması amaçlandı.
Yöntem
Kesitsel anket çalışmasına, 1984 Modifiye New York kriterlerine göre AS ve 1990 Uluslararası Behçet Hastalığı Çalışma Grubu kriterlerine göre BH tanısı alan erkek hastalar dahil edildi. Katılımcılara babalık öyküsü ve planlaması, konsepsiyon döneminde ilaç kullanımına ilişkin farkındalık ve babalıkla ilişkili kaygıları değerlendiren 12 soruluk bir anket uygulandı. Hastalık aktivitesi AS hastalarında Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite Skoru-C-reaktif protein, BH hastalarında Behçet Sendromu Aktivite Skalası ile değerlendirildi. Anksiyete ve depresif belirtiler, Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği’nin (HADS) sırasıyla anksiyete (HADS-A) ve depresyon (HADS-D) alt ölçekleri kullanılarak değerlendirildi. Gruplar arası karşılaştırmalar ve her hastalık grubu için keşifsel analizler yapıldı.
Bulgular
Çalışmaya toplam 145 erkek dahil edildi: 99’u AS’li, 46’sı ise BH’liydi. Ortalama yaş ve hastalık süresi gruplar arasında benzerdi. İlgili soruyu yanıtlayanların %42,6’sı konsepsiyon öncesinde bir romatoloğa danışmışken, tüm kohortun yalnızca %15,9’u kullandıkları ilaçların fetüse/çocuğa zarar verip veremeyeceğini biliyordu. Buna karşın, %76,6’sı gelecekteki bir konsepsiyon öncesinde hekime danışacağını belirtti. En sık bildirilen kaygı, hastalığın çocuğa geçmesi korkusuydu (%67,6); %32,4’ü ise hastalıkları nedeniyle çocuk bakımında güçlük yaşamaktan endişe duyuyordu. AS grubunda depresif belirtiler babalıkla ilişkili bazı kaygılarla ilişkiliyken, hastalık aktivitesi ve yapısal bulgularla ilişki saptanmadı. BH grubunda hastalıkla ilişkili faktörler, anksiyete veya depresif belirtilerle saptanan ilişkilerin hiçbiri çoklu karşılaştırma düzeltmesi sonrasında anlamlılığını korumadı.
Sonuç
AS ve BH olan erkeklerde, özellikle ilaç kullanımına ilişkin farkındalık ve hastalığın çocuğa geçmesine yönelik kaygılar açısından reprodüktif danışmanlık konusunda önemli karşılanmamış gereksinimler bulunmaktadır. Gelecekteki bir konsepsiyon öncesinde tıbbi danışmanlık alma isteğinin yüksek olması, rutin romatoloji pratiğinde proaktif reprodüktif danışmanlık için önemli bir fırsat sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Ankilozan spondilit, Behçet hastalığı, babalık, üreme danışmanlığı, anksiyete, depresyon
Kaynakça
Sieper J, Poddubnyy D. Axial spondyloarthritis. Lancet. 2017;390:73-84.
Hatemi G, Seyahi E, Fresko I, Talarico R, Hamuryudan V. One year in review 2020: Behçet’s syndrome. Clin Exp Rheumatol. 2020;38(Suppl 127):3-10.
Perez-Garcia LF, Röder E, Goekoop RJ, et al. Impaired fertility in men diagnosed with inflammatory arthritis: results of a large multicentre study (iFAME-Fertility). Ann Rheum Dis. 2021;80:1545-52.
Sammaritano LR, Bermas BL, Chakravarty EE, et al. 2020 American College of Rheumatology guideline for the management of reproductive health in rheumatic and musculoskeletal diseases. Arthritis Care Res (Hoboken). 2020;72:461-88.
Russell MD, Dey M, Flint J, et al.; BSR Standards, Audit and Guidelines Working Group. British Society for Rheumatology guideline on prescribing drugs in pregnancy and breastfeeding: immunomodulatory anti-rheumatic drugs and corticosteroids. Rheumatology (Oxford). 2023;62:e48-88. Erratum in: Rheumatology (Oxford). 2023;62:2021.
Götestam Skorpen C, Hoeltzenbein M, Tincani A, et al. The EULAR points to consider for use of antirheumatic drugs before pregnancy, and during pregnancy and lactation. Ann Rheum Dis. 2016;75:795-810.
Micu MC, Ostensen M, Villiger PM, Micu R, Ionescu R. Paternal exposure to antirheumatic drugs-What physicians should know: review of the literature. Semin Arthritis Rheum. 2018;48:343-55.
Grant MI, Foster NE, Wright CC, Barlow JH, Cullen LA. Being a parent or grandparent with back pain, ankylosing spondylitis or rheumatoid arthritis: a descriptive postal survey. Musculoskeletal Care. 2004;2:17-28.
Stransky O, Hunt N, Richards JS, Talabi MB. Exploring family planning, parenting, and sexual and reproductive health care experiences of men with rheumatic diseases. J Rheumatol. 2022;49:251-5.
van der Linden S, Valkenburg HA, Cats A. Evaluation of diagnostic criteria for ankylosing spondylitis. A proposal for modification of the New York criteria. Arthritis Rheum. 1984;27:361-8.
Criteria for diagnosis of Behçet’s disease. International Study Group for Behçet’s Disease. Lancet. 1990;335:1078-80.
Machado P, Landewé R, Lie E, et al.; Assessment of SpondyloArthritis international Society. Ankylosing Spondylitis Disease Activity Score (ASDAS): defining cut-off values for disease activity states and improvement scores. Ann Rheum Dis. 2011;70:47-53.
Bhakta BB, Brennan P, James TE, Chamberlain MA, Noble BA, Silman AJ. Behçet’s disease: evaluation of a new instrument to measure clinical activity. Rheumatology (Oxford). 1999;38:728-33.
Zigmond AS, Snaith RP. The hospital anxiety and depression scale. Acta Psychiatr Scand. 1983;67:361-70.
Uyaroglu OA, Seyhoglu E, Erden A, et al. Pregnancy outcomes in partners of male ankylosing spondylitis patients treated with anti-tumour necrosis factor-α biologics: real-life results from a single-centre cross-sectional study. Rheumatol Int. 2020;40:1501-7.
Micu MC, Ostensen M, Bojincă V, et al. Pregnancy outcomes in couples with males exposed to longterm anti-tumor necrosis factor-α inhibitor therapies: a prospective study. J Rheumatol. 2019;46:1084-8.
Villiger PM, Caliezi G, Cottin V, Förger F, Senn A, Østensen M. Effects of TNF antagonists on sperm characteristics in patients with spondyloarthritis. Ann Rheum Dis. 2010;69:1842-4.
Micu MC, Micu R, Surd S, Gîrlovanu M, Bolboacă SD, Ostensen M. TNF-α inhibitors do not impair sperm quality in males with ankylosing spondylitis after short-term or long-term treatment. Rheumatology (Oxford). 2014;53:1250-5.
Scriffignano S, Perrotta FM, Lubrano E. Male fertility in spondyloarthritis: from clinical issues to cytokines milieu. A narrative review. Curr Rheumatol Rep. 2024;26:321-31.
Uzunaslan D, Saygin C, Hatemi G, Tascilar K, Yazici H. No appreciable decrease in fertility in Behçet’s syndrome. Rheumatology (Oxford). 2014;53:828-33.
Fukutani K, Ishida H, Shinohara M, et al. Suppression of spermatogenesis in patients with Behçet’s disease treated with cyclophosphamide and colchicine. Fertil Steril. 1981;36:76-80.
Zhao SS, Jones GT, Hughes DM, Moots RJ, Goodson NJ. Depression and anxiety symptoms at TNF inhibitor initiation are associated with impaired treatment response in axial spondyloarthritis. Rheumatology (Oxford). 2021;60:5734-42.
Torre-Alonso JC, Queiro R, Comellas M, Lizán L, Blanch C. Patient-reported outcomes in European spondyloarthritis patients: a systematic review of the literature. Patient Prefer Adherence. 2018;12:733-47.
Zhang Y, Wu X, Zhang W, et al. Erectile dysfunction in ankylosing spondylitis: a systematic review and meta-analysis. Sex Med. 2023;11:qfad025.
Yıldız M, Batmaz Í, Sula B, et al. Sexual dysfunction in male patients with Behçet’s disease. Acta Reumatol Port. 2016;41:56-61.
