Özet
Amaç
Radyografik aksiyel spondiloartrit (r-AxSpA) hastalarında sakroiliak eklem (SİE) ankilozu varlığına göre klinik, fonksiyonel ve radyolojik özellikleri karşılaştırmaktır.
Yöntem
Bu retrospektif çalışmaya, modifiye New York kriterlerine göre ankilozan spondilit tanısı almış 290 hasta dahil edildi. SİE ankilozu, pelvis grafilerinde unilateral veya bilateral evre 4 sakroiliit olarak tanımlandı. Unilateral ve bilateral ankilozu olan hastalar başlangıçta birlikte değerlendirilerek ankilozu olmayan hastalarla karşılaştırıldı; ardından yalnızca bilateral ankilozu olan hastalara yönelik alt grup analizi yapıldı. Klinik, fonksiyonel, radyografik ve tedaviye ilişkin özellikler gruplar arasında karşılaştırıldı. Spinal Mobilite Bath Ankilozan Spondilit Metrologi İndeksi (BASMI) ile, yapısal hasar ise modifiye Stoke Ankilozan Spondilit Omurga Skoru (mSASSS) kullanılarak değerlendirildi.
Bulgular
Hastaların 30’unda (%10,3) unilateral, 101’inde (%34,8) bilateral sakroiliak ankiloz saptandı. Sakroiliak ankilozu olan hastalarda (unilateral veya bilateral, n=131) erkek cinsiyet predominansı, daha uzun semptom ve hastalık süresi ile sigara ve alkol kullanımı, kalça tutulumu, sakral entezit ve sindesmofit sıklığı daha yüksekti. İnsan lökosit antijeni B27 pozitifliği genel olarak ankiloz grubunda daha yüksek olmakla birlikte, bilateral ankiloz ile anlamlı bir ilişki göstermedi. Semptom ve hastalık süresi BASMI ve mSASSS ile pozitif korelasyon gösterirken, spinal mobilite ölçümleri negatif korelasyon gösterdi; bu ilişkiler bilateral ankiloz grubunda daha belirgindi. Çok değişkenli analizlerde toplam mSASSS ve kalça tutulumu, sakroiliak ankiloz ile bağımsız olarak ilişkili bulundu.
Sonuç
SİE ankilozu, özellikle bilateral olduğunda, r-AxSpA’da daha yaygın yapısal hasar ve belirgin spinal mobilite kısıtlılığı ile ilişkilidir.
Anahtar Kelimeler:
Radyografik aksiyel spondiloartrit, sakroiliak eklem ankilozu, yapısal hasar, spinal mobilite, BASMI, mSASSS
Kaynaklar
1Braun J, Sieper J. Ankylosing spondylitis. Lancet. 2007;369:1379-90.
2van der Linden S, Valkenburg HA, Cats A. Evaluation of diagnostic criteria for ankylosing spondylitis: proposal for modification of the New York criteria. Arthritis Rheum. 1984;27:361-8.
3Creemers MCW, Franssen MJAM, van’t Hof MA, Gribnau FWJ, van de Putte LBA, van Riel PLCM. Assessment of outcome in ankylosing spondylitis: an extended radiographic scoring system. Ann Rheum Dis. 2005;64:127-9.
4Haroon N, Inman RD, Learch TJ, et al. The impact of tumor necrosis factor-α inhibitors on radiographic progression in ankylosing spondylitis. Arthritis Rheum. 2013;65:2645-54.
5Ramiro S, Stolwijk C, van Tubergen A, et al. Evolution of radiographic damage in ankylosing spondylitis: 12-year follow-up of the OASIS study. Ann Rheum Dis. 2015;74:52-9.
6Atagündüz P, Kiraz S, Akar S, et al. Clinical and laboratory factors associated with bamboo spine in patients with axial spondyloarthritis. Clin Exp Rheumatol. 2023;41:620-7.
7MacKay K, Brophy S, Mack C, Doran M, Calin A. The development and validation of a radiographic grading system for the hip in ankylosing spondylitis: the bath ankylosing spondylitis radiology hip index. J Rheumatol. 2000;27:2866-72.
8Ramiro S, Nikiphorou E, Sepriano A, et al. ASAS-EULAR recommendations for the management of axial spondyloarthritis: 2022 update. Ann Rheum Dis. 2023;82:19-34.
9Zochling J. Measures of symptoms and disease status in ankylosing spondylitis. Arthritis Care Res (Hoboken). 2011;63(Suppl 11):S47-58.
10Protopopov M, Sieper J, Haibel H, Listing J, Rudwaleit M, Poddubnyy D. Relevance of structural damage in the sacroiliac joints for the functional status and spinal mobility in patients with axial spondyloarthritis: results from the German Spondyloarthritis Inception Cohort. Arthritis Res Ther. 2017;19:240.
11Gahleitner A, Pamnani S, Huschbeck A, Petersein J, Dengler J, Lenga P. Spontaneous ankylosis of the sacroiliac joint: prevalence and risk factors. Eur J Orthop Surg Traumatol. 2023;33:1821-5.
12Ido H, Osawa Y, Takegami Y, et al. Sacroiliac joint fusion in patients with ankylosing spondylitis is associated with hip involvement. J Orthop Sci. 2024;29:939-44.
